W ostatnich latach temat ADHD stał się znacznie bardziej widoczny. Coraz więcej osób trafia na treści w mediach społecznościowych, czyta o objawach i zaczyna zastanawiać się, czy opisane trudności nie dotyczą również ich.
Jednocześnie wokół diagnozy ADHD u dorosłych narosło wiele mitów. Niektóre sprawiają, że osoby, które mogłyby skorzystać z profesjonalnej diagnostyki, przez lata odkładają decyzję o konsultacji. Inne prowadzą do niepotrzebnego lęku lub poczucia, że „przesadzają”. Poniżej zebraliśmy 12 najczęstszych mitów o diagnozie ADHD u dorosłych oraz wyjaśnienie, jak wygląda to z perspektywy współczesnej wiedzy psychologicznej.
Spis treści:
- „Teraz każdy ma ADHD”
- „Gdybyś miał ADHD, wiedziałbyś o tym już jako dziecko”
- „Dobre oceny wykluczają ADHD”
- „Jeśli potrafisz skupić się na serialu albo grze, to nie masz ADHD”
- „Diagnozę można postawić na podstawie jednego testu” „
- Jeżeli radzisz sobie w pracy, nie możesz mieć ADHD”
- „ADHD to wymówka dla lenistwa”
- „Każdy czasem zapomina, więc to nie ADHD”
- „Diagnoza polega na przypięciu etykiety”
- „Jeżeli okaże się, że nie mam ADHD, to diagnoza była niepotrzebna”
- „Diagnoza ADHD kończy się receptą”
- „Media społecznościowe wystarczą, żeby rozpoznać ADHD”
Mit 1. „Teraz każdy ma ADHD”
To, że więcej osób mówi o ADHD, nie oznacza, że zaburzenie nagle stało się powszechniejsze. Zmieniła się przede wszystkim świadomość społeczna oraz dostęp do diagnostyki.
Przez wiele lat ADHD kojarzono głównie z nadpobudliwymi chłopcami. Dziś wiemy, że objawy mogą wyglądać zupełnie inaczej – szczególnie u kobiet oraz osób z przewagą zaburzeń uwagi.
Większa liczba diagnoz nie musi więc oznaczać „mody”. Często oznacza po prostu, że osoby, które wcześniej pozostawały niezauważone, wreszcie otrzymują właściwe wyjaśnienie swoich trudności.
Mit 2. „Gdybyś miał ADHD, wiedziałbyś o tym już jako dziecko”
Nie zawsze. Wiele osób otrzymuje diagnozę dopiero w wieku 30, 40 czy nawet 60 lat.
Dzieje się tak dlatego, że część osób dobrze radzi sobie dzięki wysokim zdolnościom poznawczym, dużemu wsparciu rodziny, jasno określonej strukturze szkolnej lub ogromnemu wysiłkowi wkładanemu w organizację codzienności.
Trudności często stają się bardziej widoczne dopiero wtedy, gdy rośnie liczba obowiązków – na studiach, po rozpoczęciu pracy, po narodzinach dziecka czy podczas prowadzenia własnej firmy.
Mit 3. „Dobre oceny wykluczają ADHD”
To przekonanie nadal jest bardzo powszechne, a ADHD nie jest zaburzeniem inteligencji.
Osoby z ADHD mogą osiągać bardzo dobre wyniki w nauce, kończyć wymagające kierunki studiów czy rozwijać kariery zawodowe. Pytanie brzmi nie tylko co udało się osiągnąć, ale również jakim kosztem.
Niektórzy uczą się wyłącznie pod presją czasu, zarywają noce przed egzaminami, funkcjonują w ciągłym stresie lub poświęcają odpoczynkowi i relacjom znacznie więcej, niż chcieliby.
Mit 4. „Jeśli potrafisz skupić się na serialu albo grze, to nie masz ADHD”
Jednym z charakterystycznych elementów ADHD jest trudność z regulacją uwagi, a nie jej całkowity brak.
Osoby z ADHD często mają problem z koncentracją na zadaniach monotonnych lub mało angażujących, ale potrafią wejść w stan bardzo intensywnego skupienia podczas czynności, które są interesujące lub dostarczają szybkiej informacji zwrotnej. To zjawisko określa się mianem hiperfokusu.
Mit 5. „Diagnozę można postawić na podstawie jednego testu”
Profesjonalna diagnoza ADHD nie polega na rozwiązaniu jednego kwestionariusza. Kwestionariusze mogą dostarczyć cennych informacji, ale same w sobie nie pozwalają rozpoznać ADHD.
Kompleksowa diagnostyka obejmuje między innymi:
- szczegółowy wywiad kliniczny,
- analizę funkcjonowania od dzieciństwa,
- ocenę obecnych trudności,
- różnicowanie z innymi zaburzeniami,
- wykorzystanie wystandaryzowanych narzędzi diagnostycznych zgodnych z aktualną klasyfikacją ICD-11 Światowej Organizacji Zdrowia.
Dopiero połączenie tych elementów pozwala wyciągnąć rzetelne wnioski. Jeśli zastanawiasz się, jak wygląda to w praktyce, sprawdź, jak przebiega diagnoza ADHD online w naszym zespole.
Mit 6. „Jeżeli radzisz sobie w pracy, nie możesz mieć ADHD”
Niektóre osoby z ADHD świetnie funkcjonują zawodowo, szczególnie jeśli ich praca jest dynamiczna, różnorodna i daje dużą autonomię.
Jednocześnie mogą doświadczać ogromnych trudności w organizacji życia domowego, regulacji emocji, utrzymywaniu relacji czy zarządzaniu codziennymi obowiązkami. Diagnoza ADHD dotyczy całości funkcjonowania, a nie jednego wybranego obszaru życia.
Mit 7. „ADHD to wymówka dla lenistwa”
To mit, który dla wielu osób bywa szczególnie bolesny. Osoby z ADHD zwykle wiedzą, co powinny zrobić – problem polega na tym, że przełożenie zamiaru na działanie bywa znacznie trudniejsze niż mogłoby się wydawać osobom bez ADHD.
Trudności z inicjowaniem działań, planowaniem czy utrzymaniem uwagi wynikają z odmiennych mechanizmów funkcjonowania mózgu, a nie z braku chęci.
Mit 8. „Każdy czasem zapomina, więc to nie ADHD”
To prawda – każdemu zdarza się zapomnieć o spotkaniu czy zgubić klucze. W ADHD kluczowe są jednak:
- częstotliwość,
- nasilenie,
- wpływ na codzienne funkcjonowanie,
- obecność trudności od dzieciństwa.
Diagnoza nie opiera się na pojedynczych zachowaniach, lecz na całym obrazie funkcjonowania. Więcej o tym, jakie sygnały warto obserwować, znajdziesz w naszym artykule Czy to może być ADHD? 25 sygnałów, które warto znać.
Mit 9. „Diagnoza polega na przypięciu etykiety”
Dla wielu osób diagnoza jest przede wszystkim odpowiedzią na pytanie, dlaczego od lat pewne obszary życia są wyjątkowo trudne, mimo dużego wysiłku.
Nie zmienia ona tego, kim jesteś. Może natomiast pomóc lepiej zrozumieć własne funkcjonowanie, dobrać skuteczniejsze strategie radzenia sobie i – jeśli jest taka potrzeba – rozpocząć odpowiednie leczenie lub psychoterapię.
Mit 10. „Jeżeli okaże się, że nie mam ADHD, to diagnoza była niepotrzebna”
Rzetelna diagnoza nie polega na szukaniu potwierdzenia z góry postawionej hipotezy. Jej celem jest znalezienie najbardziej trafnego wyjaśnienia zgłaszanych trudności.
Jeżeli specjalista uzna, że objawy lepiej tłumaczą zaburzenia lękowe, depresja, przewlekły stres, zaburzenia snu czy inne czynniki, również jest to wartościowa informacja. Pozwala skierować dalszą pomoc na rzeczywiste źródło problemu.
Mit 11. „Diagnoza ADHD kończy się receptą”
Farmakoterapia jest jedną z możliwych form leczenia ADHD, ale nie jedyną.
W zależności od potrzeb pomoc może obejmować również psychoedukację, psychoterapię, trening umiejętności organizacyjnych czy modyfikację środowiska pracy i nauki – zobacz, jakie formy wsparcia oferujemy. Decyzję o ewentualnym leczeniu farmakologicznym podejmuje lekarz psychiatra, a nie psycholog przeprowadzający diagnozę.
Mit 12. „Media społecznościowe wystarczą, żeby rozpoznać ADHD”
Krótkie filmiki czy posty mogą pomóc rozpoznać u siebie pewne trudności, ale nie zastąpią profesjonalnej diagnostyki.
Wiele objawów ADHD występuje również w innych zaburzeniach psychicznych lub pojawia się okresowo pod wpływem przewlekłego stresu, przemęczenia czy problemów zdrowotnych. Dlatego diagnoza zawsze wymaga szerszego spojrzenia na historię życia i aktualne funkcjonowanie.
Jak naprawdę wygląda diagnoza ADHD u dorosłych?
Profesjonalna diagnoza nie polega na szukaniu potwierdzenia, że ktoś „na pewno ma ADHD”. Jej celem jest rzetelna odpowiedź na pytanie, co najlepiej wyjaśnia zgłaszane trudności.
Proces diagnostyczny obejmuje szczegółowy wywiad, analizę objawów od dzieciństwa, ocenę wpływu trudności na różne obszary życia oraz różnicowanie ADHD z innymi zaburzeniami i stanami, które mogą dawać podobny obraz. Dzięki temu diagnoza jest oparta na całości danych, a nie na pojedynczym teście czy subiektywnym wrażeniu.
Znajomość najczęstszych mitów o diagnozie ADHD u dorosłych może ułatwić podjęcie decyzji o konsultacji i sprawić, że osoby z wieloletnimi trudnościami nie będą dłużej odkładać szukania pomocy. Warto pamiętać, że diagnoza nie jest próbą dopasowania człowieka do etykiety, lecz procesem, którego celem jest zrozumienie przyczyn trudności i zaplanowanie najlepszego sposobu wsparcia.
Jeśli od dawna zastanawiasz się, czy ADHD może dotyczyć również Ciebie, profesjonalna konsultacja może pomóc rozwiać wątpliwości – niezależnie od tego, czy ostatecznie rozpoznanie zostanie potwierdzone, czy wykluczone.
571 208 097
kontakt@mindset-psychoterapia.pl
UMÓW WIZYTĘ